ks. Stanisław Ryżko
ks. Stanisław Ryżko

ks. Stanisław Ryżko
(1910-1984)


Urodził się 4 grudnia 1910 roku w wiosce Brzóze, pow. Mińsk Mazowiecki, jako najstarszy wśród ośmiorga dzieci, w rodzinie rolniczej. Miał pięciu braci, z których dwóch zmarło w dzieciństwie, oraz dwie siostry. Jedna z nich (Wanda) wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Szarytek, a jeden z braci (Zygmunt) wstąpił do Zgromadzenia Księży Orionistów. W 1928 roku ks. Stanisław Ryżko ukończył Gimnazjum im. Romualda Traugutta w Brześciu n. Bugiem i wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Pińsku. Święcenia kapłańskie otrzymał 31 marca 1934 roku. Pierwszą jego placówką był wikariat w Nowogródku. Po 4 latach, w 1938 roku, został skierowany do Pińska, gdzie pełnił funkcję prefekta szkół podstawowych i zawodowych. W tym samym roku otrzymał nominację na proboszcza parafii Horodyszcze k. Pińska. w 1939 roku został kapelanem sióstr urszulanek i przeniósł się do Mołodowa. 17 września 1939 roku, po napadzie Związku Radzieckiego na Polskę, siostry zdecydowały udać się do centralnej Polski i ks. Stanisław pojechał razem z nimi. Gdy siostry były już bezpieczne, podjął decyzję o powrocie do swojej diecezji. Ks. biskup Niemira skierował go do Horodyszcza, gdzie kiedyś był proboszczem. W lipcu 1944 oku wojska sowieckie wróciły i zajęły całe Polesie. Spora część parafian wyjechała „za Bug”, czyli do Polski, on jednak podjął decyzję, że „trzeba zostać”. W latach 1945-1949 był duszpasterzem w Pińsku. Aresztowany 29 kwietnia 1949 roku, w czasie rozprawy sądowej 13 sierpnia tegoż roku otrzymał typowy wówczas wyrok za rzekome przestępstwa polityczne: 25 lat obozu pracy, 5 lat pozbawienia praw obywatelskich i konfiskata mienia. Na pytanie prokuratora, czy nadal jest przeciwny władzy sowieckiej, odpowiedział: „Jestem przeciwny”. W latach 1949-1956 przebywał w łagrach – w Ekibastuz (1949-1952) i w Czurbaj-Nurze (1952-1953) w Kazachstanie, a następnie w łagrze koło Omska na Syberii (1953-1956). Zwolniony został, jak setki innych księży różnych narodowości oraz wielka część ludzi więzionych w łagrach, po śmierci Stalina. Łagier opuścił 20 sierpnia 1956 roku i w listopadzie tegoż roku rozpoczął pracę w historycznej parafii Łahiszyn k. Pińska, liczącej ponad 300 rodzin katolickich. Przepracował w niej 28 lat. Przez cały czas pobytu w Łahiszynie jego praca, ograniczona do murów kościoła, kontakty i wypowiedzi były bardzo pilnie śledzone i kontrolowane, jak wszystkich innych księży w tym czasie, przez urzędy poszczególnych stopni, poczynając od miejscowej rady wiejskiej (sielsowiet) w Łahiszynie – do urzędników obwodowego urzędu do spraw wyznań w Brześciu. Rezultatem tego były częste wezwania do wspomnianych urzędów dla pouczeń, nagan i zagrożeń. W 1962 roku na trzy miesiące odebrano mu tzw. sprawkę, czyli pozwolenie urzędu do spraw wyznań na pracę kapłańską. Była to kara za udzielenie dzieciom sakramentu bierzmowania. Nie wolno mu było w tym czasie chrzcić, grzebać zmarłych, błogosławić małżeństw i odprawiać Mszy św. dla ludzi. Kilkakrotnie odwiedzał swoją najbliższą rodzinę w Polsce. Zmarł w Łahiszynie 1 grudnia 1984 roku.

Książki autora:

Wspomnienia i listy z zesłania i pracy duszpasterskiej na Wschodzie