Ignacy Czuma. Uczony i polityk
  • Wydanie: pierwsze
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2012
  • Objętość: 218, [1] s. + 12 s. fot. kolor.
  • Format: 147 x 208 mm
  • Oprawa: miękka klejona
  • ISBN: 978-83-7222-472-9

W 2013 roku minęło 50 lat od śmierci prof. dra Ignacego Czumy (1891-1963), wybitnego myśliciela i działacza katolickiego, profesora prawa, dziekana i prorektora KUL, społecznika i polityka. Jego działalność i bezkompromisowa postawa wobec reżimu hitlerowskiego i komunistycznego były w okresie powojennym przyczyną ciągłej inwigilacji przez Urząd Bezpieczeństwa, procesu i ostatecznie uwięzienia. Postać Ignacego Czumy, skazana na zapomnienie poprzez celowe przemilczanie jego zasług i prac, niewątpliwie zasługuje na przywrócenie przynależnego jej miejsca w gronie zasłużonych dla KUL-u, Lublina i dla powojennych dziejów Polski.

Celem książki jest przekazanie młodemu pokoleniu (a starszemu – przypomnienie lub uświadomienie) wiedzy o drodze życiowej człowieka mogącego niewątpliwie stanowić istotny punkt odniesienia dla współczesnych dyskusji o patriotyzmie, o wartościach społecznych, o odpowiedzialności za dobro wspólne. Publikacja ta ma walor przede wszystkim solidnego i wiarygodnego źródła wiedzy o życiu i działalności Profesora. Oparta została na szczegółowej kwerendzie w archiwach IPN i w Archiwum Lubelskim, dając pierwszy, solidny obraz biografii i zasług Ignacego Czumy.

 

Książka dotowana przez:

Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

Województwo Lubelskie

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Okręgową Radę Adwokacką w Lublinie

Józefa Godlewskiego

 

O Ignacym Czumie (1891-1963)

 

Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Studia przerwała I wojna światowa. Absolutorium otrzymał 31 grudnia 1918 roku. Państwowy egzamin sądowy zdał 15 marca 1921 roku, a w styczniu 1922 roku obronił rozprawę doktorską. W październiku 1922 roku rozpoczął pracę na Wydziale Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych Uniwersytetu Lubelskiego (wykłady i seminarium z zakresu prawa skarbowego). Odtąd do końca życia był związany z Lublinem.

W okresie międzywojennym był aktywnym mówcą Tygodni Społecznych Katolickiego Stowarzyszenia Studentów „Odrodzenie”. W 1925 roku założył, jako jedno z pierwszych w kraju, Towarzystwo Ekonomiczne w Lublinie i był jego wieloletnim prezesem. Działał aktywnie w lubelskiej Akcji Katolickiej i Towarzystwie Wiedzy Chrześcijańskiej. Należał także do Stowarzyszenia Inteligencji Katolickiej i był członkiem założycielem Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1927 roku prof. Czuma został wybrany radnym miasta Lublina, jednak na skutek sprzeczek partyjnych i sprzeciwu wobec wysokiego deficytu budżetowego zrezygnował z zajmowanego stanowiska już po pół roku.

W 1930 roku z ramienia Bezpartyjnego Stronnictwa Katolicko-Ludowego uzyskał mandat poselski (1930-1935) i współpracował w tworzeniu ustawy akademickiej z 1933 roku i Konstytucji z kwietnia 1935 roku. Będąc w Sejmie, wyjednał dla KUL-u prawo samodzielnego nadawania stopnia magistra. Po upływie kadencji prof. Czuma skupił się na pracy naukowej i stale powiększającej się rodzinie. Dochował się sześciu synów i czterech córek, dla których zawsze był autorytetem i wzorem do naśladowania.

Pod koniec lat 30. prof. Czuma został prezesem Polskiego Związku Zachodniego na województwo lubelskie i wołyńskie, a także prezesem Komitetu Przeciwkomunistycznego w Lublinie. Tuż przed wojną na lubelskiej uczelni obdarzono go wielkim zaufaniem, wybrano prorektorem. W listopadzie 1939 roku został aresztowany przez gestapo i uwięziony na Zamku Lubelskim. Profesor dwukrotnie trafiał na listę śmierci. W wyniku interwencji szwajcarskiego przedstawiciela Czerwonego Krzyża w Polsce został skreślony z listy skazanych na śmierć. Ostatecznie został zwolniony z więzienia w marcu 1940 roku. Okupację spędził w rodzinnych Niepołomicach, gdzie brał udział w kompletach tajnego nauczania. Do Lublina wrócił wiosną 1945 roku i związał się z organizacją Armia Krajowa – Delegatura Sił Zbrojnych – Wolność i Niezawisłość (od września 1945 – WiN). Został jej redaktorem propagandy, redagował i pisał dla niej liczne artykuły i broszury propagandowe.

W 1950 roku został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa, a następnie w ustawionym procesie politycznym skazany za nieugiętą postawę na wysoką karę 10 lat więzienia. Po uwolnieniu prof. Czuma na krótko wrócił na Uniwersytet, po czym przedwcześnie wysłano go na emeryturę. Do końca życia pozostawał w centrum zainteresowania komunistycznej służby bezpieczeństwa. Zmarł ciężko chory w 1963 roku.

Ignacy Czuma był wybitnym prawnikiem, zdeklarowanym antykomunistą, głęboko wierzącym katolikiem i wychowawcą młodzieży; wobec studentów wymagającym, ale sprawiedliwym. Był znanym lubelskim społecznikiem i naukowcem cenionym w kręgach uniwersyteckich.

 

Spis treści

 

Wstęp

Rozdział I: Młodość i lata studiów. 1891-1922

Rozdział II: W Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. 1922-1939

Rozdział III: Kariera polityczna. 1927-1935

Rozdział IV: Działalność społeczna. 1923-1939

Rozdział V: Okupacja i lata powojenne. 1939-1950

Rozdział VI: Aresztowanie, śledztwo, proces, więzienie. 1950-1953

Rozdział VII: Po wyjściu z więzienia. 1953-1963

Zakończenie

Bibliografia

Indeks osób

Wykaz skrótów

więcej o książce
zwiń