Oddajcie mi Świętego Mikołaja! Wspomnienia z dzieciństwa na Kresach Wschodnich w latach wojny
  • Wydanie: czwarte poprawione
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2012
  • Objętość: 163 s., 12 s. fot. cz.-b.
  • Format: 125 x 195 mm
  • Oprawa: miękka klejona ze skrzydełkami
  • ISBN: 978-83-7222-471-2

Projekt okładki: Marta Kwiatkowska

Wstęp: Marcin Babraj OP

 

„Wspomnienia z dzieciństwa na kresach wschodnich w latach wojny” Wandy Kocięckiej to jeszcze jedna nić losów polskich sprzed pół wieku. Obraz wojny i zmieniających się okupacji utrwalony w oczach dziecka. Zapis końca świata dawnych kresów.

 

Tadeusz Konwicki

 

Książka Oddajcie mi Świętego Mikołaja! jest przede wszystkim hołdem złożonym matce – jej odwadze, mądrości, szlachetności i dumie. Józefa Brzozowska, z domu Jarmołowicz, żona legionisty, była kobietą bohaterską, choć o jej czynach nie przeczytamy w podręcznikach historii; ograniczają się bowiem tylko do tego, co stało się udziałem jakże wielu matek: do walki o ocalenie rodziny, a zwłaszcza – dzieci, przed szaleństwem wojny. Ocalenie nie tylko od chorób, głodu, wywózki, od fizycznej zagłady; być może najbardziej przejmujące w książce są wspomnienia o tym, jak matka usiłowała ratować dzieci od śmierci duchowej, jak walczyła o to, by nie straciły nadziei, aspiracji, wiary. [...]

Tę piękną, wzruszającą książkę, napisaną z pełną prostoty szlachetnością, czyta się z niesłabnącym zainteresowaniem i z podziwem dla siły wewnętrznej opisywanych tam ludzi: niby zwyczajnych – a przecież wyjątkowych.

 

Małgorzata Musierowicz, fragm. recenzji w: „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 13

 

Wystarczy jakiś moment zamyślenia, usłyszana melodia czy odgłos wystrzału, a w mojej pamięci odżywają wspomnienia sprzed ponad pół wieku. Jak na filmie przesuwają się straszne obrazy z okresu zmieniających się okupacji sowieckiej i niemieckiej. Przewalnie się frontu... Gestapo i egzekucje... Nocne napady sowieckich partyzantów lub band grabieżców... Potajemne ze zgrozą przekazywane wieści o masowym mordzie polskich oficerów w Katyniu... Ciężka, ponad siły praca fizyczna w polu i ratowanie się od głodu... A potem więzienie naszej Mamy przez NKWD na Łukiszkach w Wilnie i ten pamiętny, samotny Wieczór Wigilijny w 1944 roku, bez opłatka i kolędy.

Gdzieś w pamięci zapiekł się nieustępliwy strach przed masowymi deportacjami dziesiątków tysięcy Kresowian w głąb Rosji Sowieckiej, na Syberię czy do Kazachstanu i pamiętne daty zsyłek powtarzane szeptem, najpierw te w 1940 roku: 10 lutego, 13 kwietnia, 29 czerwca, i później tuż przed wkroczeniem okupantów niemieckich na Wileńszczyznę – w dniach 21–22 maja 1941 roku.

Dopiero po latach, gdy przywrócono wiedzę i pamięć wydarzeń historycznych naszego Narodu, uświadomiłam sobie w pełni, jak szczególnie bolesny i krzywdzący los spotkał Kresowian na zakończenie wojny. Dla nich w wolnym 1945 roku nie było radości spotkań ni powrotów do własnych gniazd rodzinnych i domów. Czekało ich przesiedlenie – ekspatriacja wymuszona zmianą granic II Rzeczypospolitej w wyniku bezwzględnej decyzji przywódców trzech mocarstw – J. Stalina, F. Roosevelta, W. Churchilla – na konferencji w Jałcie (4–11 lutego 1945), a potem w Poczdamie (17 czerwca–2 lipca 1945).

Ekspatriacja – jakie to straszne słowo, gdy wspomnę wielotygodniową drogę przesiedleńczą mojej rodziny i tysięcy wydziedziczonych Kresowian... Długie sznury wagonów towarowych wymoszczonych słomą, sunące nocą w nieznane... A potem zderzenie z obcą rzeczywis-tością na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych. I ten żal... że nie ma tych samych rodzimych miejsc... I nie ma powrotów.
Obrazów tych nie pokonał czas i niepamięć, a mój rodzinny Dom szlachecki, przechowując patriotyczne tradycje i wartości – wbrew wszystkiemu – ocalił we mnie to, co najważniejsze.

 

Wanda Kocięcka, fragm. Od Autora
 

 

Spis treści

 

Przechowajcie to dziedzictwo (Marcin Babraj OP)

Oddajcie mi Świętego Mikołaja!

[Część] 1.

[Część] 2.

[Część] 3.

Zamiast epilogu. Listy do Tadeusza Konwickiego

Od Autora

więcej o książce
zwiń
Polecane

Słownik biograficzny i opracowanie dziejów polskich kolejarzy zamordowanych w Katyniu i innych miejscach kaźni w ZSRS

Książka o dojrzewaniu do ojcostwa

Antologia tekstów literackich poświęconych zbrodni katyńskiej

Nagroda Główna w XXIV Konkursie Poetyckim im. Anny Kamieńskiej