Chmura. Portret poety
  • Wydanie: pierwsze
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2011
  • Objętość: 158, [1] s., 28 s. il.
  • Format: 147 x 220 mm
  • Oprawa: miękka klejona
  • ISBN: 978-83-7222-454-5

Po 30 latach od ostatniej edycji utworów Leona Zdzisława Stroińskiego wydawnictwo Norbertinum tomem Chmura. Portret poety przypomina sylwetkę i twórczość utalentowanego, młodego poety, który 16 sierpnia 1944 roku, wraz z Tadeuszem Gajcym, poległ w Powstaniu Warszawskim. W tomie Czytelnicy znajdą – oprócz już znanych – utwory dotychczas niepublikowane, odczytane z rękopisów Poety, unikatowe fotografie i dokumeny. Tom wierszy poprzedza wspomnienie Julii Hartwig o Zdzisławie Stroińskim oraz artykuł Hanny Zofii Etemadi, reżyserki filmu dokumentalnego Ślady – Leon Zdzisław Stroiński.

 

Słowo wstępne: Julia Hartwig

Opracowanie: Hanna Zofia Etemadi

Projekt okładki: Zofia Kopel-Szulc

 

 

Książka dotowana przez:

Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

Urząd Miasta Zamość

Okręgową Radę Adwokacką w Lublinie

 

Julia Hartwig:

Zdzisław Stroiński był osobowością bardzo interesującą. Już samym swoim wyglądem budził sympatię. Był to piękny chłopiec z blond czupryną, z dużymi, wymownymi oczami, miał bardzo ładne, delikatne obejście. [...] Dowie­dzieliśmy się pewnego dnia, że aresztowano pod pomnikiem Kopernika dwóch spośród trzech młodych ludzi, którzy skła­dali tam kwiaty, jakby dla podkreślenia, że Kopernik nie był Niemcem, że związany był z Polską. Ci trzej to byli: Leon Zdzisław Stroiński, Tadeusz Gajcy i Wacław Bojarski. Aresz­towano śmiertelnie rannego Bojarskiego i Stroińskiego, a Gajcy zdołał zbiec. Stroiński przesiedział kilka miesięcy na Pawia­ku, a byłby siedział na pewno dłużej, gdyby nie rozpaczliwe starania jego ojca, któremu udało się jakimś cudem wy­dostać syna z więzienia.
Stroiński jest dla mnie poetą bliskim. Uprawiał bardzo rzadką formę poetycką – poemat prozą. Jest to gatunek, któ­ry ja także uprawiałam, i to mnie jakoś z nim łączy. Jest tu również pewne podobieństwo w stosunku do świata, poczu­cie jego bliskości i zarazem bezwzględności.

 

Hanna Zofia Etemadi:

Współczesna młodzież wie coraz więcej o losach poetów z kręgu „Sztuki i Narodu” – o Gajcym, Bo­jarskim, Menclu czy Trzebińskim, ale postać Stroińskiego cią­gle pozostaje w cieniu. Taki sam jest los jego głęboko patrio­tycznych, pisanych w nowoczesnej formie utworów, zwłaszcza liryków prozą. Żyjący jeszcze koledzy pchor. Marka Chmury zwierzali mi się, że czytając je po latach, byli wstrząśnięci ich głębią i prawdą historyczną, podaną w niezwykle skondenso­wany sposób. Podobnie jak Gajcy, także i Stroiński wyprzedził swój czas. Jego skromny (zachowany) dorobek, złożony zaled­wie z kilkunastu wierszy, Opowiadania więziennego, poematu prozą Okno i kilku liryków, czyta się jak utwory twórców na­szych czasów. Znakomita poetka Julia Hartwig, która osobiś­cie znała Marka Chmurę i razem z nim i z Tadeuszem Gajcym studiowała na polonistyce konspiracyjnej UW, twierdzi, że li­ryki prozą Stroińskiego to utwory najwyższej próby. W nie­zwykle trudnej i znakomicie opanowanej formie zawierają one głęboko przemyślaną prawdę o dwudziestoletnich twórcach i ich tragicznych losach.

 fragm. Przyjaźń po grób

 

Piotr Sanetra:

Tragiczna śmierć pod gruzami kamienicy, na powstańczym po­sterunku, przyniosła kres zaledwie otwierającej się drogi twór­czej Zdzisława Stroińskiego. Był to los wielu rozkwitających istnień – ogromnie bolesnej i do końca niezrozumiałej ofiary na ołtarzu Ojczyzny. Jednak pomimo kontrowersji dziejowych ocen powstańczego zrywu to cierpienie, które stało się cier­pieniem całego narodu, przerodziło się w symbol, który ethos miłości Ojczyzny przeniósł ponad ciemną doliną totalitaryz­mów i który nadal stanowi żywe świadectwo o wartościach podstawowych dla nowych pokoleń.
W ten nurt ocalania pamięci o powstańczych bohaterach, o poetach zmiażdżonych walcem historii, nurt ożywiania ich losów i przybliżania współczesnym jest od lat włączona Hanna Zofia Etemadi – dokumentalistka, reżyserka i scenarzystka. W jej autorskim cyklu filmów dokumentalnych zatytułowanym Ślady powstał w 2010 roku obraz poświęcony życiu i twórczości Leona Zdzisława Stroińskiego. Na kanwie żmudnej kwerendy w poszukiwaniu materiałów do filmu pojawiła się myśl o edy­cji dorobku literackiego autora Rodu Anhellich, wydobycia go z cienia wielokrotnie po wojnie wznawianych dzieł innych „Kolumbów”, w tym i jego przyjaciela, Tadeusza Gajcego. Skromniejsza w objętości, twórczość Stroińskiego nie ustępuje jednak siłą wyrazu i warsztatem poetyckim ówczesnym jego to­warzyszom broni i pióra. Odczytywana dziś, nabiera nowych znaczeń i jawi się jako na wskroś nowoczesny sposób myślenia o uwikłaniu w historię.

 fragm. Od wydawcy

 

Spis treści

 

Wspomnienie o Zdzisławie Stroińskim (Julia Hartwig)

Przyjaźń po grób. Leon Zdzisław Stroiński – poeta i żołnierz (Hanna Zofia Etemadi)

 

Wiersze

 

Ród Anhellich

* * * [Śniły się szarże...]

Bóg

* * * [Po huraganach szarż tętniących...]

Polska

* * * [Trzask karabinów...]

Trzeba

* * * [Staw się zaplątał...]

Żelazne słupy

 

Liryka prozą

 

z tomu Okno (1943):

Powrót ojca

O dniach innych

O wojnie

O śmierci

Spotkanie

Obrazek

Warszawa

Modlitwa

Okno

 

Utwory rozproszone:

Warszawa

Rok 44

O poległym

Życie

Pod niebem

* * * [Koślawe figurki...]

Opowiadanie więzienne

 

Publicystyka

 

O liryce, dramacie, etymologii i innych figlach

O tak zwanym upadku literatury w dwudziestoleciu

Nie-dyplomatyczna placówka sowietów

Nowe pismo poświęcone kulturze

 

Inedita

 

Gwiazdy za oknem

* * * [Rano świtaniem...]

Ballada o zabitym komarze

Dzwon

Żal

Rozpacz

Alkazar

* * * [Stoję posępny...]

* * * [Tak gorącym jest i młody...]

Kochana

Ty

Narciarz

Kominy

Wiatr

Druty telegraficzne

* * * [z chmur czarnych...]

* * * [Słońce zachodzi hen...]

Kontroler kinowy

* * * [szybko mijają...]

* * * [Na bezkresnym oceanie...]

Po śmierci Pankracego (próba kontynuacji Nie-Boskiej komedii Krasińskiego)

 

Aneks

 

Dwugłos o Oknie Marka Chmury (1943):

Poezja skamieniałej prawdy (Bronisław Łuski – Jerzy Zagórski)

Przez pryzmat metafory (Karol Topornicki – Tadeusz Gajcy)

 

Od wydawcy

więcej o książce
zwiń
Polecane

Wspomnienia i listy z zesłania i pracy duszpasterskiej na Wschodzie