Księgarnia - Literaturoznawstwo, językoznawstwo
Skazani za lekturę Mickiewicza. Z archiwów Lwowa i Wilna  Cena: 20.00 zł
Dora Kacnelson

Przedmowa Andrzej Paluchowski

Wydanie I
Lublin: Norbertinum, 2001
Objętość 310 s.
Format 147 x 205 mm
Oprawa miękka klejona
ISBN 83-7222-000-X

[ Nauka o literaturze ]

O książce

W archiwach Lwowa, Wilna, Warszawy, Moskwy, Petersburga, Kijowa, Mińska, Tomska i innych miast zachowały się setki spraw polskich zesłańców, oskarżonych o lekturę pism zakazanych, szczególnie zaś utworów Mickiewicza i Słowackiego. W obszernych tekach zawarte są protokoły zeznań oskarżonych i świadków, wnioski śledczych oraz ich korespondencja z Dyrekcją Policji i Gubernatorstwem. [...] W tekach znajdują się również wyroki sądu. Najczęściej do akt są dołączone tzw. „konfiskaty” – nielegalne druki, rękopiśmienne zbiory poezji i publicystyki w formie grubych zeszytów lub kieszonkowych notatników, a nawet luźnych kartek. Z tych archiwaliów wyłaniają się sylwetki czytelników Mickiewicza – Polaków o heroicznych życiorysach. Podczas lektury akt zdumiewa miłość konspiratorów, powstańców do poezji Mickiewicza, ich wierność głoszonym przez niego wielkim ideałom. Często właśnie te znalezione podczas rewizji odpisy były dla władz zaborczych jedynym dowodem udziału aresztowanego młodzieńca w powstaniu listopadowym lub styczniowym, czy też przynależności do organizacji spiskowej.

Dora Kacnelson, fragm. Wstępu

Naukowe opracowanie dziejów prześladowań ludności polskiej przez zaborców za lekturę dzieł Adama Mickiewicza. Praca niezwykła, o wielkim znaczeniu, której doniosłości przydaje znakomita podstawa źródłowa. Autorka dotarła do bogatych archiwaliów wileńskich i lwowskich, do których pracownik naukowy z Polski dotychczas miał ograniczony dostęp. Dała świadectwo ogromnego wysiłku kwerendalnego, szukania, odpisywania fragmentów akt śledczych i „konfiskat”; przygotowywanie materiałów do niniejszej książki zajęło Autorce ponad pięćdziesiąt lat. Materia badawcza dotyczy kilkunastu sylwetek aresztowanych miłośników Wieszcza i odpisanych przez nich fragmentów Konrada Wallenroda, IV i III części Dziadów, Ksiąg narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego oraz Pana Tadeusza. Skupiona na analizie cennych źródeł, stworzyła dramatyczny obraz recepcji Mickiewicza na ziemiach pod zaborami.

Spis treści

Pani Dora (Andrzej Paluchowski)
Moje podziękowanie

Wstęp

Rozdział I
Lwowscy alumni aresztowani za przechowywanie i rozpowszechnianie IV i III części Dziadów

Rozdział II
Żebrak w wileńskim więzieniu oskarżony o kopiowanie Konrada Wallenroda

Rozdział III
Konspiratorzy o Panu Tadeuszu. Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego w kieszeni wiejskiego chłopca i w kuferku lokaja

Aneksy

Aneks I: Sprawa alumnów rzymskokatolickiego seminarium duchownego we Lwowie 1836-1838
Aneks II: Uczestnicy powstania listopadowego i partyzanci Józefa Zaliwskiego z 1833 roku na katordze nerczyńskiej
Aneks III: Wersja Dziadów drezdeńskich krążąca w odpisach alumnów rzymskokatolickiego seminarium duchownego we Lwowie, skonfiskowana w 1836 roku przez policję austriacką
Aneks IV: Adam Mickiewicz i Józef Oleszkiewicz
Aneks V: Wyrok z 1850 roku na Ksawerego Majewskiego i Wincentego Linkiewicza, rzemieślników wileńskich
Aneks VI: Sprawa karna Grzegorza Bobelskiego z 1835 roku
Aneks VII: Sprawa Franciszka Saławy z 1842 roku
Aneks VIII: Sprawa wicekaprala Wacława Marynowskiego z 1838 roku
Aneks IX: Sprawa Karola Szajnochy z 1835 roku
Aneks X: Pokłosie archiwalne procesu sądowego pracowników Ossolineum z lat 1834-1835
Aneks XI: Informacje o Polakach z Galicji, uczestnikach Wiosny Ludów
Aneks XII: Sprawa Ludwika Wilhelma z 1840 roku
Aneks XIII: Protokół rewizji dokonanej u Adalberta Hellera 6 października 1841 roku

Indeks osób
Spis fotografii

O Autorce

Dora Kacnelson, doktor filologii, slawistka, badaczka twórczości Adama Mickiewicza, autorka licznych opracowań na temat uczestników powstania listopadowego i styczniowego. Opublikowała m.in. (Wrocław 1974), Poezja Mickiewicza wśród powstańców. Wiek XIX. Z archiwów Wilna, Lwowa i Czyty (Kraków 1999). Wiele ważnych rozpraw opublikowała w czasopismach i księgach zbiorowych, np. Uczestnicy spisków lat 1839-1845 w Królestwie Polskim na katordze nerczyńskiej (1981), Piotr Wysocki w pieśni gminnej (1983). Publikowała na łamach ''Zeszytów Historycznych'', ''Kultury'', ''Arcan'', ''W kręgu kultury'' (kontynuacja przedwojennego ''Ateneum Wileńskiego''). Zmarła 1 lipca 2003 r. w Berlinie.


« powrót
Ilość