dr Marian Makarski

(1928-2020)

Urodził się 16 lutego 1928 roku w folwarku na ziemi kieleckiej, w miejscowości Kolosy położonej niedaleko Wiślicy nad Nidą. Jego ojcem był Stanisław (ur. 1899) z zawodu ogrodnik, agronom pracujący w różnych majątkach ziemskich. Ojciec pochodził z terenów nadnidziańskich, jego dziadek miał niewielki majątek we wsi Pełczyska. Matka artysty, Maria z domu Bucka (ur. 1903), pochodziła z Bobina (lub Czajęczyc) niedaleko Proszowic, zajmowała się domem.

W 1934 roku rodzina Makarskich wydzierżawiła od p. Łakomskiego w Proszowicach, małe podupadłe gospodarstwo ze zniszczonym domem położone na ulicy Reja. Przyjechali tutaj z niedalekich Jakubowic (z majątku Kleszczyńskich, gdzie pracowali od 1930 roku), aby zacząć nowy etap życia „na swoim”. Dużym nakładem własnej ciężkiej pracy i wcześniej zaoszczędzonych środków Stanisław i Maria doprowadzili gospodarstwo do takiego stanu, że można było zacząć hodować róże (było to marzeniem Stanisława) i myśleć o stopniowej poprawie bytu. Jednak powódź, która dotknęła Proszowice w 1937 roku, zrujnowała te marzenia zalewając gospodarstwo i niszcząc powstającą hodowlę róż. Trzyletni wysiłek małżonków został obrócony w niwecz. Ojciec Mariana został zmuszony do szukania nowej pracy i znowu „u kogoś”.

W tym czasie Marian zaczął swoją edukację. Najpierw uczęszczał do drewnianej "ochronki" prowadzonej przez siostry duchaczki przy ulicy Ojca Rafała, później do szkoły podstawowej na ulicy Kościuszki przy wyjeździe do Słomnik.

Stanisław po nieszczęściu, które dotknęło ich w 1937 roku, znalazł pracę zarządcy niewielkiego majątku Dzbenin niedaleko Lublina (obecnie dzielnica Lublina). Pojechał tam najpierw sam zostawiając na parę miesięcy Marię i Mariana samych. Pozostawieni na zniszczonym gospodarstwie radzili sobie z trudem, jednak dzięki pomocy ich sąsiada Pomykalskiego (zaprzyjaźnionego ze Stanisławem) udało im się dotrwać do jesieni do chwili sprzedaży sprzętów domowych i gospodarskich, które rodzina zgromadziła w swoim dotychczasowym życiu. Do Lublina wyjechali z jedną walizką.

Marian Makarski swoją edukację kontynuował w szkole podstawowej na ul. Długosza w Lublinie (młody artysta uczęszczał aż do 4 szkół podstawowych), później w Prywatnej Szkole Budownictwa, którą skończył w 1948 roku. W szkole średniej wziął udział w konkursie literackim „Młodej Rzeczypospolitej”, dostał wyróżnienie za króciutkie opowiadanie, które przyniosło mu ogromną radość, dało wiarę w siebie. Rodzina Makarskich mieszkała w Dzbeninie aż do czasu wybuchu II wojny światowej.

W 1948 roku po skończeniu „budowlanki” Marian Makarski podjął studia na Wydziale Architektury Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Podczas studiów w wolnych chwilach pisał, pasjonował się także teatrem (był zaprzyjaźniony ze słynnym Teatrem Rapsodycznym Mieczysława Kotlarczyka), myślał nawet o zawodzie aktora.

Z dyplomem inżyniera architekta wrócił jednak do Lublina, podejmując pracę w Zjednoczeniu Budownictwa Miejskiego. Nadal pisał. W latach 1955-1960 należał do Koła Młodych Związku Literatów Polskich, a także był członkiem Klubu Krytyki i Upowszechniania Plastyki SDP (Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich). Na łamach prasy drukował felietony o sztuce pod wspólnym tytułem „Spacery ze Sobą”.

Interesował się malarstwem, często wyjeżdżał do Kazimierza Dolnego na plenery malarskie, przyjaźnił się ze znanymi artystami. W 1960 roku został członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków. Poznał wielu wybitnych plastyków: Władysława Filipiaka, Zenona Kononowicza, Jerzego Nowosielskiego, Jacka Sienickiego i wielu innych.

Praca nad zbeletryzowaną autobiografią Dom mojego ojca z twórczością malarską stwarzają jego indywidualność artystyczną. Ważną rolę w życiu Mariana Makarskiego odgrywała twórczość architektoniczna, zajmował się projektowaniem architektury wnętrz, malarstwem ściennym, rewaloryzacją obiektów zabytkowych.

Od 1970 roku został etatowym wykładowcą na Politechnice Lubelskiej, wykładał podstawy urbanistyki i architektury. Pod kierunkiem prof. Wiktora Zina napisał pracę doktorską pt. „Rozwój przestrzenny Kazimierza Dolnego nad Wisłą”. Razem ze swoim promotorem brał udział w konkursie architektonicznym na projekt Świątyni Pokoju na terenie obozu zagłady na Majdanku.

21 czerwca 1978 roku Uchwałą Rady Państwa został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. 22 stycznia 2010 roku za wybitne osiągnięcia w dziedzinie przestrzennego kształtowania środowiska oraz za zasługi w pracy artystycznej i publicystycznej został uhonorowany przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Był także laureatem: Nagrody Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie (1990) za osiągnięcia w architekturze i malarstwie, Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (1995) za całokształt twórczości, Nagrody Literackiej im. Bolesława Prusa - Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (2002) za powieść Dom mojego ojca oraz wielu innych nagród i wyróżnień stowarzyszeń twórczych.

Marian Makarski Był członkiem: Stowarzyszenia Architektów Polskich, Związku Polskich Artystów Plastyków i Związku Literatów Polskich. Jego obrazy znajdują się w zbiorach muzeów w Lublinie, Zamościu, Kazimierzu nad Wisłą, Debreczynie, Sofii, w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą.

Zmarł 27 maja 2020 roku w Lublinie, spoczywa na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie.
 

[za: Ilustrowany Kurier Proszowski, 24ikp.pl]