Kazimiera Litwiniuk z d. Dąbrowska

(1900-1973)

Urodziła się 27 sierpnia 1900 roku w Płosce na Podolu. W 1912 roku wraz z rodzicami przeniosła się do Lublina i tu zdała maturę. W 1922 roku poślubiła Jana Litwiniuka, pracownika banku, i przeniosła do Poznania. W latach 1928–1934 studiowała medycynę na uniwersytecie w Poznaniu. Dyplom lekarza uzyskała w 1938 roku.

Po wybuchu II wojny światowej wraca do Lublina i już 10 września 1939 roku zgłasza się jako lekarz do pracy w szpitalu PCK „Unia”, a po jego likwidacji podejmuje pracę w szpitalu Szarytek. Kolejnym etapem jej pracy zawodowej jest praca w Ubezpieczalni Społecznej w dzielnicy Dziesiąta, prowadzi także praktykę prywatną. Była w tym okresie lekarzem od wszystkiego i dla wszystkich, a swoją pomocą służyła też okolicznym wsiom. Uczestniczyła w konspiracyjnej działalności AK, udzielała pomocy lekarskiej żołnierzom podziemia, partyzantom i ludności cywilnej. Wydawała zaświadczenia lekarskie chroniące przed wywiezieniem na roboty do Niemiec. W ramach Wojskowej Służby Kobiet AK organizowała szkolenia sanitarne, sieć patroli i punktów sanitarnych, apteczki polowe.

Niestety, radość z odzyskanej wolności trwała krótko. Rodzina Litwiniuków mieszkała w Lublinie, w małym drewnianym domku przy ul. Wyspiańskiego. W domu tym NKWD nakryło w czasie nadawania radiostację Komendy Okręgu Armii Krajowej. W budynku NKWD zorganizowało tzw. kocioł, do budynku można było wejść, co oznaczało natychmiastowe aresztowanie, ale nie można było wyjść na wolność. Dr Litwiniukowa wraz z synem Jerzym została aresztowana przez NKWD pod zarzutem przynależności do kontrrewolucyjnej organizacji szpiegowskiej. Po zaocznym wyroku matka wraz z synem zostali wywiezieni do obozu w Riazaniu-Diagilewie [...]. Po długich staraniach rodziny, w 1947 roku, po 3-letnim pobycie w obozie, dr Litwiniukowa wraz z synem wraca do kraju.

Po powrocie podejmuje przerwaną uwięzieniem pracę lekarza domowego Ubezpieczalni Społecznej. I to był początek jej powojennej pionierskiej i twórczej działalności w organizacji i rozwoju profilaktyki i lecznictwa otwartego w Lublinie. Organizuje, właściwie z niczego, Ośrodek Zdrowia nr 2 przy ul. Morsztynów z gabinetami specjalistycznymi. Po przeszkoleniu zostaje pierwszym w Lublinie lekarzem pediatrą w poradni przeciwgruźliczej dla dzieci.

W 1951 roku, po reformie lecznictwa w Polsce, powstaje Wydział Zdrowia Urzędu Miejskiego w Lublinie, który stał się organizatorem pracy lekarzy zatrudnionych we wszystkich miejskich placówkach. W 1953 roku dr Kazimiera Litwiniukowa zostaje kierownikiem Wydziału Zdrowia w Lublinie, co umożliwia jej rozwijanie sieci tak bardzo potrzebnych przychodni w mieście. Organizuje przychodnie przy ul. Kalinowszczyzna 47, Tatarskiej 53, rozbudowuje przychodnię przy ul. Kowalskiej, powiększa przychodnie przy ul. Hipotecznej 4. W 1957 roku urządza przychodnię na Bronowicach, wykorzystując budownictwo plombowe, uzyskuje pomieszczenia na przychodnie przy ul. Narutowicza 64, ul. Żelaznej 20, ul. Piekarskiej 27 i nową przychodnię dla ZOR Bronowice.

Rok 1961 to rok przełomowy w historii lecznictwa otwartego w Lublinie. Miejski Wydział Zdrowia otrzymał, po raz pierwszy, typowy dla przychodni rejonowej budynek przy ul. Weteranów 7. Dr Litwiniukowa była bardzo dumna z utworzenia tej placówki i uważała ten fakt za swój największy sukces.

Następnym jej celem była budowa nowej Specjalistycznej Przychodni dla Dzieci przy ul. Klinicznej. Jednak tu spotkał ją duży zawód – budynek ten, po pewnych adaptacjach, przejęła Akademia Medyczna dla potrzeb Kliniki Stomatologicznej. Poradnia Specjalistyczna Dziecięca musiała zadowolić się częścią budynku przy ul. Karłowicza. W tym samym czasie powstaje Lubelska Spółdzielnia Mieszkaniowa, a wraz z nią przychodnia dla jej mieszkańców.

Dr Kazimiera Litwiniukowa pracowała jako lekarz 34 lata, z tego przez 11 lat na stanowisku kierownika Wydziału Zdrowia Urzędu Miejskiego w Lublinie. Opracowała w tym okresie perspektywiczny plan rozbudowy placówek lecznictwa otwartego w Lublinie. Zorganizowała całą sieć przychodni, a we wszystkich szkołach podstawowych i średnich zorganizowała opiekę profilaktyczną i lecznictwo stomatologiczne. Podobnie było w przypadku przedszkoli. Przez całe życie działała społecznie.

Za swoją niezwykle zaangażowaną pracę dla zdrowia mieszkańców Lublina została uhonorowana odznaczeniami i wyróżnieniami, w tym m.in.: Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, medalem „Zasłużony dla miasta Lublina”.

Dr Kazimiera Litwiniukowa zmarła po ciężkiej chorobie 25 października 1973 roku i pochowana została na cmentarzu w Lublinie.

Jerzy Jakubowicz, Matka i córka (fragm.), „Medicus” 2013,  nr 11

W roku 2001 córka Kazimiery Litwiniuk, Krystyna Litwiniuk-Płatakis, opublikowała książkę Póki pamięć dopisuje, póki jeszcze czas... (Lublin: Norbertinum, 2001), w której zawarła wspomnienia spisane przez Matkę pod koniec życia, przeplatane własnymi refleksjami o życiu rodziny, pracy lekarskiej i działalności na rzecz zdrowia mieszkańców Lublina i Lubelszczyzny.