Krystyna Litwiniuk-Płatakis

(1924-2020)

Urodziła się w 1924 roku w Lublinie, przy ul. Staszica 1. Niedługo później rodzina przeniosła się do Brześcia nad Bugiem, a następnie do Poznania, w ślad za mieniającymi się posadami ojca. W 1938 roku ojciec otrzymał posadę wicedyrektora banku Związku Spółek Zarobkowych w Katowicach, dlatego kolejnym miejscem zamieszkania rodziny był Mikołów, gdzie Krystyna Litwiniuk ukończyła pierwszą klasę gimnazjum. Po wybuchu drugiej wojny światowej Krystyna wraz z rodzeństwem i matką, doktor Kazimierą Litwiniuk, zamieszkały w Lublinie. Jak mówi, zainteresowanie medycyną rozbudziła w niej matka, której towarzyszyła przy wykonywaniu opatrunków i zastrzyków. Jeszcze przed wybuchem wojny zaangażowała się w działalność harcerską. W czasie drugiej wojny światowej była żołnierzem Armii Krajowej. W 1944 roku ukończyła 6-tygodniowy kurs sanitarny, przygotowujący instrumentariuszki do szpitali polowych.

W 1945 roku w domu, w którym mieszkała rodzina Litwiniuków (przy ul. Wyspiańskiego 5), NKWD nakryło w czasie nadawania radiostację Komendy Okręgu Armii Krajowej. W budynku NKWD zorganizowało tzw. kocioł, do budynku można było wejść, co oznaczało natychmiastowe aresztowanie, ale nie można było wyjść na wolność. Krystyna została wraz z matką i bratem Jerzym aresztowana przez NKWD. Była najmłodsza spośród zatrzymanych i to chyba zadecydowało, że po czterech tygodniach przesłuchań została zwolniona. Matka natomiast wraz z bratem Krystyny, Jerzym, zostali wywiezieni do obozu w Riazaniu-Diagilewie, skąd powrócili do Polski w 1947 r.

W 1945 r. podjęła studia medyczne na Wydziale Lekarskim UMCS. Po uzyskaniu dyplomu na Akademii Medycznej w Lublinie przeniosła się do Białegostoku i tam poślubiła doktora Jerzego Płatakisa. Pracę rozpoczęła jako asystent w Zakładzie Mikrobiologii, a później podjęła pracę w Klinice Chorób Wewnętrznych. Niestety, w tym czasie u męża nasiliły się objawy gruźlicy i po krwotoku z płuc zmarł w Instytucie Gruźlicy w Warszawie. Po tej tragedii Krystyna w 1954 roku powróciła do Lublina. Rozpoczęła pracę jako pediatra w przychodni na Morsztynowie, a następnie w sanatorium przeciwgruźliczym w Kazimierzówce.

Zorganizowała od podstaw pierwszą na osiedlu LSM, przy ul. Wallenroda, przychodnię i pracowała w niej jako lekarz pediatra i kierownik do przejścia na emeryturę w 1980 roku. Ten nowy etap życia zaowocował nowym, ciekawym zajęciem – pisaniem artykułów. Przygotowała też do wydania wspomnienia swojej matki, Kazimiery Litwiniuk. Zostały one opublikowane w książce Póki pamięć dopisuje, póki jeszcze czas... (Lublin: Norbertinum, 2001), w której wspomnienia matki przeplata z własnymi refleksjami na temat życia rodziny, pracy lekarskiej i zaangażowania na rzecz zdrowia mieszkańców Lublina i Lubelszczyzny. W 1984 roku wyszła za mąż za Bolesława Rysaka.

Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Armii Krajowej, Złotą Odznaką Zasłużonej dla Lublina i dwukrotnie wyróżniona Medalem Prezydenta Miasta Lublin.

Zmarła 6 czerwca 2020 roku. Spoczywa na Cmentarzu Rzymskokatolickim przy ul. Lipowej w Lublinie.

Biogram opracowano m.in. na podstawie: Jerzy Jakubowicz, Matka i córka, „Medicus” 2013, nr 11; Jerzy Płatakis, Krystyna Anna Płatakis-Rysak (1924-2020), „Medicus” 2020, nr 8/9.