Halina Birenbaum

(ur. 1929)

Polsko-izraelska pisarka, tłumaczka, poetka, ocalała z Holocaustu.

Urodziła się 15 września 1929 roku w Warszawie. W czasie II wojny światowej przebywała początkowo w getcie warszawskim, a następnie w niemieckich obozach koncentracyjnych na Majdanku i Auschwitz-Birkenau (numer obozowy 48963). W obozie na Majdanku spędziła noc w komorze gazowej, okazało się bowiem, że Niemcom zabrakło gazu. Podczas ewakuacji obozu w Auschwitz-Birkenau szła w marszu śmierci do Wodzisławia Śląskiego, skąd przetransportowano ją do Ravensbrück, a następnie do Neustadt-Glewe, gdzie 2 maja 1945 roku doczekała się wyzwolenia.

Po wojnie wskutek antysemickiej nagonki wyemigrowała z Polski do Izraela. Tam założyła rodzinę i mieszka do dziś. W czasie licznych spotkań z młodzieżą, m.in. polską, izraelską i niemiecką, opowiada o swoich obozowych przeżyciach. Jej utwory były tłumaczone na kilka języków. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Autorka wielu książek poświęconych tematyce Holocaustu i powojennym losom Żydów, m.in.: Powrót do ziemi praojców (1991), Każdy odzyskany dzień (1998), Wołanie o pamięć (1999), Echa dalekie i bliskie. Spotkania z młodzieżą (2001), Nadzieja umiera ostatnia (2001), Życie każdemu drogie (2005; fotografie Adam Bujak), Moje życie zaczęło się od końca (2010), Wciąż pytają (2011), Szukam życia u umarłych. Wywiad z Haliną Birenbaum (2013), To nie deszcz, to ludzie. Halina Birenbaum w rozmowie z Moniką Tutak-Goll (2019), Historia mojego życia po Zagładzie. Wspomnienia (2022).

W 1999 prezydent RP Aleksander Kwaśniewski odznaczył Halinę Birenbaum Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2001 roku Polska Rada Chrześcijan i Żydów przyznała jej tytuł „Człowiek Pojednania”. Wyróżniona odznaką „Zasłużony dla Warszawy” (2015) oraz tytułem Honorowego Obywatela miasta stołecznego Warszawy (2018).

W sierpniu 2022 roku Halina Birenbaum została uhonorowana medalem „Zasłużony dla Muzeum Treblinka”. W zawiadomieniu o przyznanu medalu dyrektor Muzeum, dr Edward Kopówka, napisał:

„Medal ten stanowi uhonorowanie Pani szczególnych zasług na rzecz Muzeum Treblinka Niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady i obozu pracy (1941-1944). Na jego awersie widnieją Pani słowa: «Nauka o zagładzie jest nauką o człowieku». Ten pamiątkowy medal jest wyrazem naszej wdzięczności za Pani zaangażowanie w rozpowszechnianie trudnej historii Zagłady, jaka miała miejsce w niemieckim nazistowskim Obozie Zagłady Treblinka II”.