Zbigniew Strzałkowski

(1933-2017)

Urodził się 12 października 1933 roku w Drohiczynie koło Pińska, w ówczesnym województwie poleskim (dziś miasto na terenie Białorusi). W wieku sześciu lat stracił matkę, a jego ojciec został w 1940 roku zabity przez NKWD w Katyniu. Od siódmego roku życia przebywał w zakładach dla sierot u ss. urszulanek i oo. franciszkanów. W 1946 roku został przesiedlony do Polski, na Ziemie Odzyskane. Najpierw, w latach 1946-1949, mieszkał w Domu Chłopców w Grodkowie na Śląsku Opolskim, następnie zaś w Domu Dziecka w Koźlu nad Odrą na Górnym Śląsku (dziś Kędzierzyn-Koźle). W Koźlu w 1952 roku ukończył trzyletnią Szkołę Zawodową (w zawodzie tokarza), a w 1954 roku – Technikum Żeglugi Śródlądowej. W kolejnych latach uczył teorii w kozielskiej Szkole Zawodowej. W 1956 roku przeniósł się do Zielonej Góry i podjął pracę w fabryce. Po kolejnej przeprowadzce, w 1957 roku, na stałe zamieszkał w Lublinie, gdzie rozpoczął studia na KUL, na kierunku historia sztuki.

Tytuł magistra otrzymał w 1962 roku za pracę „Obraz «Opłakiwanie Chrystusa» z Czarnego Potoku w Tarnowskim Muzeum Diecezjalnym”, napisaną pod kierunkiem ks. prof. Władysława Smolenia. Po obronie został zatrudniony na KUL i w latach 1962-1971 prowadził zajęcia z rysunku pomiarowego – najpierw jako asystent, a od 1965 roku jako starszy asystent w Katedrze Historii Sztuki Kościelnej. Uczestniczył w seminarium doktoranckim, jednak nie złożył rozprawy doktorskiej. Odszedł z KUL, by rozwijać swą twórczość plastyczną i literacką.

W 1959 roku m.in. z jego inicjatywy powstała Studencka Grupa Poetycka „Prom” (należeli do niej m.in. Nelly Zachajkiewicz, Henryk Pająk, Maria Ballod), a w 1958 roku – Grupa Plastyków „Inops” (jej członkami byli m.in. Józef Wzorek, Zbigniew Jóźwik i ks. Michał Słotwiński). Był także jednym z założycieli Lubelskiego Ośrodka Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy (1964), Studenckiego Klubu Literackiego „Kontrapunkty” (1965) oraz inicjatorem i przewodniczącym Robotniczego Klubu Literackiego „Profile” przy Zakładowym Domu Kultury Fabryki Samochodów Ciężarowych (1968). W 1968 roku z jego inicjatywy powstał Nauczycielski Klub Literacki im. Józefa Czechowicza przy Radzie Okręgowej Związku Nauczycielstwa Polskiego w Lublinie (od 1981 roku sprawował funkcję przewodniczącego tego klubu). Strzałkowski należał ponadto do Związku Polskich Artystów Plastyków (od 1960 roku), w latach 1970–1983 był członkiem Związku Literatów Polskich, gdzie pełnił wiele różnych funkcji, a od 1989 roku – Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W 1979 roku założył – wraz z o. Wacławem Oszajcą i Waldemarem Michalskim – Grupę Poetycką „Signum”, a w 1982 roku był w gronie inicjatorów powołania Duszpasterstwa Środowisk Twórczych w Lublinie. Należał do Stowarzyszenia Rodziny Katyńskiej. W latach osiemdziesiątych aktywnie uczestniczył w działalności opozycyjnej, współtworząc solidarnościową prasę podziemną. Zmarł 28 lutego 2017 roku w Lublinie.

Debiutował w 1955 roku na łamach „Głosu Kozielskiego” fragmentami powieści o powstaniu śląskim Obrońcy Góry Chełmskiej. W 1965 roku opublikował pierwszy zbiór wierszy – Inwokacje zielone. Jest autorem 13 tomów wierszy, dwóch powieści i tomu opowiadań, reportaży, tekstów recenzenckich, krytycznoliterackich i publicystycznych. Wśród jego książek znajdują się m.in. takie publikacje jak: zbiór wierszy maryjnych Biegnąca porankiem, nawiązujący do biblijnej Pieśni nad pieśniami tom Psalmy miłosne, poświęcona latom wczesnej młodości powieść Dom pełen marzeń czy wydawnictwa inspirowane miłością do Lublina: zbiór 80 „obrazków językiem pisanych” Otwieram miasto. Przedziwne opowieści o Lublinie oraz opowieść o Lublinie Miasto na zawsze. Jako pracownik KUL Strzałkowski uczestniczył w inwentaryzacji obiektów ze zbiorów muzealnych przy Katedrze Historii Sztuki Kościelnej, organizował wycieczki zabytkoznawcze, a także opublikował liczne recenzje i artykuły oraz trzy studia poświęcone malarstwu i architekturze kościelnej. Często brał udział w spotkaniach autorskich i prelekcjach organizowanych w kościołach na terenie całego kraju. Współredagował liczne wydawnictwa kościelne, był członkiem zespołu redakcyjnego pisma Parafii św. Józefa w Lublinie pt. „Ku Wspólnocie”. Od 2003 roku pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego dwumiesięcznika „Lublin. Kultura i Społeczeństwo”. Stworzył unikatową kolekcję serii znaczków pocztowych i okolicznościowych kart „politycznych” okresu stanu wojennego. Jest autorem wielu ekslibrisów, m.in. przedstawicieli lubelskiego życia kulturalno-literackiego. Opracował i opublikował liczne katalogi wystaw ekslibrisów.

Był nagradzany w wielu ogólnopolskich konkursach literackich, m.in. o nagrodę Złotej Lampki Górniczej, Czółenka Tkackiego, Łódzkiej Wiosny Poetów, Czerwonej Róży, o Laur im. Józefa Czechowicza. W 1973 roku otrzymał Doroczną Nagrodę Literacką im. Józefa Czechowicza za tom poezji Wiązanie przestrzeni, w 1978 roku Nagrodę Literacką im. Bolesława Prusa za zbiór opowiadań Odmienianie czasu. W 1981 roku przyznano mu Nagrodę Wojewódzką za całoształt osiągnięć literackich, zaś w 1990  roku za działalność społeczno-kulturalną. Otrzymał również Bibliofilski Order Białego Kruka ze Słonecznikiem. W roku 2016 uhonorowano go Nagrodą Miasta Lublina za Całoształt Działalności.

[biogram na podst.: teatrnn.pl i materiały wydawnictwa]