NORBERTINUM.PL - wydawnictwo, księgarnia, drukarnia

Elżbieta Cichla-Czarniawska

tolerancja czasu. wybór wierszy / Toleranz der Zeit. Gedichtauswahl

Wydanie: pierwsze
Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2014
Objętość: 118, [1] s.
Format: 147 x 220 mm
Oprawa: miękka klejona ze skrzydełkami
ISBN: 978-83-7222-526-9
Status: Nakład wyczerpany

Przekład / Übersetzung Karl Grenzler

Posłowie / Nachwort Piotr Sanetra

Elżbieta Cichla-Czarniawska ist Dichterin, Schriftstellerin, Literaturhistorikerin. Sie wurde in Łódź 1935 geboren. Sie studierte polnische Philologie an der Katholischen Universität Lublin. Im Jahr 1977 promovierte an der Universität Łódź. Seit 1983 lebt in Lublin.

Sie ist Autorin von Werkeüber Schaffenvon Jalu Kurek, Władysław Sebyła, Zdzisław Łączkowski. Sie schrieb Einführungen über von ihr gewählte Stücke, von Julian Kazimierz Wierzyński und Julian Tuwim. Ihre Artikel und Rezensionen wurden regional und national gedruckt.

Sie veröffentlichte sechsunddreißig Bücher, darunter mehr als zwanzig Gedichtbände. Ihre Gedichte und Prosa sind in zahlreichen Anthologien zu finden und wurden ins Bulgarische, Litauische und Englische übersetzt. Ebenso ist sie Mitglied im Polnischen Schriftstellerverband.

Z posłowia:

Poezję, której okruchy wypełniają obecny tom, od początku krytyka literacka sygnowała mianem „filozoficznej”. Debiutancki tomik Elżbiety Cichli-Czarniawskiej Określając światłocień (1966) Zbigniew Żmigrodzki podsumowywał znaczącym stwierdzeniem: „Największą wartością tego zbiorku, wyrastającego poza konwencjonalne ramy debiutu, jest to, że prezentuje on pewien porządek filozoficzny, który można przyjąć lub odrzucić, ale który warto przeżyć, czytając”. Interesującym głosem jest również wypowiedź jednej z najważniejszych polskich pisarek i poetek XX wieku, Anny Kamieńskiej, z roku 1975: „Zastanawiające jest filozoficzne miejsce tej poezji, jej ontologia, jej tak dogłębne zainteresowanie samym istnieniem”. Podsumowując zaś 50 lat twórczości Elżbiety Cichli-Czarniawskiej, znany polski krytyk literacki i poeta Zdzisław T. Łączkowski pisał w 2005 roku: „Poetka ta posiada wręcz niezwykły dar intuicji, posiada wyobraźnię, która właściwie przekracza już granice wyobraźni, bowiem sięga do najbardziej ukrytych zakamarków ludzkiej duszy i jej tajemnic. To, co mnie zastanawia i fascynuje w poezji Elżbiety Cichli-Czarniawskiej, to jej umiejętność wnikliwego poznawania poprzez «szkiełko i oko» naszego człowieczego «ja». Poszukiwanie sensu, sensów naszego trwania i istoty tego trwania. Poetka bezustannie pyta. O co? O tajemnicę «być» świata i człowieka. Pyta o dramat ludzkiego istnienia, zagubienia [...]. [...] potrafi łączyć racjonalność z intuicją, potrafi mówić sercem i jednocześnie rozumem”.

Już od prawie 60 lat (debiut prasowy w 1955 roku) poetka inspiruje do przemyśleń nad naturą i tajemnicami ludzkiego trwania. Jej powieści, opowiadania, szkice i eseje dopełniają ten pierwotny poetycki wyraz fascynacji życiem, tworząc całościową, koherentną wizję napięć i sił wpisanych w istnienie. Liryczny świat przedstawiony posiada cechy universum, jest pozbawiony konkretnych sygnałów lokalizacji, umiejscowienia. Tło dla poetyckich „spraw” tworzą niebo i ziemia, wszechświat, kosmos, bliżej nieokreślona, archetypiczna przestrzeń wizji sennych. Światy zewnętrzny i wewnętrzny splatają się ze sobą, tworząc jedną, wspólną czasoprzestrzeń ludzkiego bytu. Czas nie jest wymiarem historii, lecz płaszczyzną starcia cykliczności przyrody z linearnym wymiarem ludzkiego losu. Jego najważniejszymi punktami są początek i koniec, a pomiędzy nimi trwa zmaganie o zrozumienie, o poczucie sensu i celu.

Die Poesie, deren Bruchstücke den vorliegende Band ausfüllen, hat die Literaturkritik von Anfang an als „philosophisch” signiert. Das Debüt von Elżbieta Cichla-Czarniawska in Form des Lyrikbändchens „Określając światłocień” („Das Helldunkel definierend”, 1966) fasste Zbigniew Żmigrodzki mit der beredten Feststellung zusammen: „Der größte Wert dieser Sammlung, die über den konventionellen Rahmen eines Debüts hinauswächst, liegt darin, dass sie eine gewisse philosophische Ordnung präsentiert, die man akzeptieren oder ablehnen kann, die es aber lohnt lesend zu erleben.” Eine interessante Äußerung stammt auch von Anna Kamieńska, einer der wichtigsten polnischen Schriftstellerinnen und Dichterinnen des 20. Jahrhunderts, aus dem Jahre 1975: „Zu denken gibt auch der philosophische Ort dieser Dichtung, ihre Ontologie, ihr so tiefes Interesse an der Existenz selbst.” Und in Zusammenfassung des fünfzigjährigen Schaffens von Elżbieta Cichla-Czarniawska schrieb der bekannte polnische Literaturkritiker und Dichter Zdzisław T. Łączkowski im Jahre 2005: „Diese Dichterin verfügt über eine geradezu ungewöhnliche Gabe der Intuition, sie besitzt eine Vorstellungskraft, die eigentlich schon die Grenzen der Vorstellung sprengt, weil sie bis in die am tiefsten verborgenen Winkel der menschlichen Seele und ihrer Geheimnisse reicht. Was mir zu denken gibt und was mich fasziniert in der Dichtung von Elżbieta Cichla-Czarniawska, das ist ihre Fähigkeit zur scharfsinnigen Erkenntnis unseres menschlichen Ichs mit «Lupe und Auge» (d.h. mit rationalem Verstand und Empirie). Die Suche nach dem Sinn, dem Sinn unserer Dauer und dem Wesen dieser Dauer. Diese Dichterin fragt unablässig. Wonach? Nach dem Geheimnis der «Existenz» der Welt und des Menschen. Sie fragt nach dem Drama der menschlichen Existenz, nach der Verlorenheit [...]. [...] Sie vermag Rationalität mit Intuition zu verbinden, sie bringt es fertig, mit Herz und Verstand gleichzeitig zu sprechen.”

Schon seit fast 60 Jahren (ihr Pressedebüt hatte sie bereits 1955) inspiriert diese Dichterin zum Nachdenken über die Natur und die Geheimnisse menschlicher Dauer. Ihre Romane, Erzählungen, Skizzen und Essays vervollständigen diesen ursprünglichen poetischen Ausdruck des Fasziniertseins vom Leben und bilden eine ganzheitliche, kohärente Vision der mit der Existenz verbundenen Spannungen und Kräfte. Die dargestellte lyrische Welt besitzt Züge des Universums und entbehrt konkreter Signale der Lokalisierung und Verortung. Den Hintergrund für die poetischen „Dinge” bilden Himmel und Erde, das Weltall, der Kosmos, ein nicht näher bestimmter, archetypischer Raum von Traumvisionen. Die äußere und die innere Welt überlappen einander und bilden einen gemeinsamen Zeit-Raum menschlichen Daseins. Die Zeit ist keine Dimension der Geschichte, sondern eine Ebene des Zusammenstoßes der Zyklizität der Natur mit der linearen Dimension des menschlichen Schicksals. Ihre wichtigsten Punkte sind Anfang und Ende, und zwischen ihnen währt das Ringen um Verständnis, um das Gefühl von Sinn und Ziel.

Spis wierszy / Inhaltsverzeichnis

plantacje

Plantagen

dolina snu

Tal des Traumes

podzielność

Teilbarkeit

dotyk

Berührung

stwarzanie od nowa

das Schaffen von neu

z rzeczy trudnych

von den schwierigen Sachen

wycieczka

Ausflug

staloryt wietrznej nocy

Stahlstich der windigen Nacht

oddech

Atem

jaka będzie

wie wird er

o świcie

im Morgengrauen

zakłócenia w powrotach

Störungen in den Rückkehrungen

portret trumienny

Sargporträt

czekanie

Warten

przyjaciele w czasoprzestrzeni

Freunde im Zeitraum

* * * (zwięzła opowieść ognia...)

* * * (kurze Geschichte des Feuers...)

zmowa

Verschwörung

noc

die Nacht

pęknięty świat którego połowa uleciała w niemą przestrzeń (próba opisu)

die gebrochene Welt deren Hälfte davon schwebte in den stummen Raum (die Probe einer Beschreibung)

werset

Vers

dalszy ciąg

Fortsetzung

ruletka

Roulette

zachwianie równowagi

Gleichgewichtsverlust

wyobcowanie

Entfremdung

od – do

von – bis

wyjaśnienie

Erklärung

za i przed tobą

hinter und vor dir

stwarzanie

Schöpfen

prościej

einfacher

dom poety

das Haus des Dichters

wystarczy

es reicht

porządki

Aufräumen

tymczasem

inzwischen

cztery erotyki senilne

vier senile erotische Gedichte

Widzenie rzeczy pierwsze

Das erste Sehen der Dinge

tolerancja czasu

Toleranz der Zeit

co nie pozwala zasnąć

was lässt nicht einschlafen

wahanie

Zögern

niezauważalna zmiana

unmerkliche Veränderung

mozół

Mühe

więcej o książce

zwiń

biuletyn