Czorsztyn, czyli Wronin. Studium najstarszych dziejów osadnictwa na pograniczu polsko-węgierskim w rejonie Pienin
  • Wydanie: pierwsze
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 1992
  • Objętość: 135, [1] s.
  • Format: 145 x 205 mm
  • Oprawa: miękka klejona
  • ISBN: 83-85131-28-0
  • Status: Nakład wyczerpany

Rejon, o którym mowa, skazano na zagładę. Wiele wymienionych niżej osad stanie się już wkrótce tylko wspomnieniem. Pod wodami zalewu znikną także wzgórza, doliny, formy skalne i strumienie, tworzące ramy rozpatrywanych zdarzeń. Niech więc niniejsze studium służy pamięci o pięknie tego skrawka ziemi i o bogactwie ludzkiego na nim życia w minionych czasach.

Najstarsze świadectwa pisane, jakie można odnieść do grodu w Czorsztynie, pochodzą z pierwszych lat XIV w. Przekazy owe kryją jednak w sobie szereg niejasności, których rozproszenie będzie właśnie zasadniczym celem naszych rozważań. Teksty mówiące wyraźnie o „castrum” czorsztyńskim pojawiły się dopiero w końcu wspomnianego stulecia. Kronikarz Janko z Czarnkowa stwierdził, iż gród ten został otoczony murami przez Kazimierza Wielkiego (lata rządów: 1333–1370). Więcej z ustępu kroniki nie da się wyczytać. Ponieważ nazwa Czorsztyn padła tu w długim wyliczeniu miejsc ufortyfikowanych z inicjatywy króla. Idzie częściowo o warownie wzniesione od podstaw przez Kazimierza, częściowo o obiekty tylko przez niego umocnione lub rozbudowane. Wiadomości udokumentowane o zamku czorsztyńskim i zarządzających nim urzędnikach królewskich datują się od 1381 r. Nie ulega wątpiliwości, że na początku 2. poł. XIV w. zamek wraz z podlegającymi mu dobrami wchodził w skład domeny własnościowej panującego. Zanim przejdziemy do analizy sygnalizowanych przekazów wcześniejszych, zwróćmy uwagę na dwa jeszcze rodzaje świadectw. Pierwszy to tradycje o najdawniejszych dziejach Czorsztyna, drugi – znacznie ważniejszy – to wyniki prac archeologicznych prowadzonych na wzgózu zamkowym.

 

(fragm. Rozdzału I)

 

Spis treści

 

ROZDZIAŁ I

Zapisy, tradycje, wykopaliska

 

ROZDZIAŁ II

Dokumenty Ksieni Stronisławy

 

ROZDZIAŁ III

Spór o położenie grodu Wronin

1. Próba lokalizacji poza wzgózami Czorsztyna

2. Wzgórze Wronina czy góra zamkowa?

 

ROZDZIAŁ IV

Gród Wronin i wieś Hynki Czarnego

1. Terytorium nad Dunajcem

2. Władztwo klasztorne grodu Wronin a lokacja osady Hynki Czarnego

3. Komora celna w Czorsztynie

4. Problem zasięgu wsi Hynki i genezy kościoła w Kluszkowcach

 

ROZDZIAŁ V

Zagadnienie początków grodu Wronin

1. Szczyrzyc i Stary Sącz

2. Księżna Kinga

3. Rządy Gryfiny i Wacława II

4. Schyłek rządów Wacława II oraz czasy Władysława Łokietka

 

ROZDZIAŁ VI

Kazimierz Wielki, zamek monarszy, starostwo

więcej o książce
zwiń
Polecane

Zbiór opowiadań, których motywem przewodnim jest emigracja i związane z nią dylematy życiowe bohaterów.

Felietony i eseje o jagiellońskim duchu miasta Lublina

Książka o dojrzewaniu do ojcostwa

Wspomnienia z posługi duszpasterskiej wśród deportowanych do Kazachstanu.