Izbicy dni powszednie. Wojna i okupacja. Pamiętnik pisany po latach
  • Wydanie: pierwsze
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2007
  • Objętość: 308 s. + 16 s. fot. cz.b.
  • Format: 170 x 240 mm
  • Oprawa: miękka klejona
  • ISBN: 978-83-7222-311-1
  • Status: Nakład wyczerpany

Książka wyróżniona w organizowanym przez Instytut Pamięci Narodowej konkursie „Prawda i Pamięć”

 

Akcja pamiętnika toczy się tam, gdzie historia II wojny światowej wiąże się ściśle z partyzantką – na terenach izbicko-tarnogórskich, pomiędzy Krasnymstawem a Zamościem. Wstępowanie do partyzantki było tą naturalną reakcją obronną na nieustanne prześladowania ludności cywilnej, która sprawiła, że niemal każdy miał „w lesie” kogoś z rodziny. [...] Ryszard Adamczyk opisuje obserwowany z perspektywy dwunastolatka cały ówczesny świat – wszystko, co słyszał i czym się interesował. Pieczołowicie odtworzona topografia terenu, opisująca m.in. przedwojenną zabudowę Izbicy (wzbogacona mapą) sprawia, że wiemy wszystko o tym małym mieście [...].

Dla pełnego opisu rzeczywistości rozpoczyna swoją historię od zarysów początków Izbicy i wojen, które się przetoczyły przez miasto – również z perspektywy anegdot opowiadanych przez ludzi, którzy brali w nich czynny albo bierny udział. Dalej akcja wspomnień pozwala nam zobaczyć, jak w ustabilizowane w okresie międzywojennym życie wtargnął kolejny kataklizm wojenny – później widzimy zmiany nowego życia po wojnie i odbudowę. Autor opisuje pilnie – jako okupacyjny uczeń – życie szkoły i każde ciekawsze nowe doświadczenie życiowe. [...] Adamczyk zapisuje też wyryte w swojej pamięci poczynania hitlerowców w Izbicy, prześladowanie i ostateczną eksterminację izbickich Żydów, masowe wysiedlenia, pacyfikacje oraz jednostkową działalność gestapowców na tych terenach. A wreszcie walki plutonów „Urszuli”, „Ciąga”, „Żurawia”, rozniecane przez okupanta antagonizmy polsko-ukraińskie oraz zwalczanie band UPA. Po wojnie zaś zapisuje autor stosunek ludności do wojsk Armii Czerwonej, ich rabunkową politykę i powstawanie na tych terenach propagandy NKWD. [...]

Przeżycia prywatne i publiczne wzbogacone dokumentami, relacje międzykulturowe, edukacja, kronika migracji i ekonomii wojennej, stosunek do bliźnich i religii oraz próba charakterów - to panorama wszystkich dziedzin życia, która może stać się źródłem dla historyków kultury czy antropologów, a dla pisarzy i scenarzystów poszukiwaną inspiracją.

 

Aleksandra Szewczyk (fragm. Przedmowy)

 

Relacja z promocji książki w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Krasnymstawie (7 marca 2008 r.) [zobacz]

 

Recenzje

 

Alicja Gontarczyk, [recenzja], „Radzyński Rocznik Humanistyczny” 7 (2009), s. 325-330 [zobacz]

Piotr Boroń, Daniel Delik, Okupacyjnej Izbicy dzień powszedni we wspomnieniach jej mieszkańca, „Wschodni Rocznik Humanistyczny” t. 3 (2006), s. 379-386 [zobacz]

 

Spis treści

 

Przedmowa (Aleksandra Szewczyk)

Od Autora

 

Część pierwsza: Wojna i okupacja

Tarnogóra-Izbica do lat 30. XX w.

Pierwsza wojna światowa

Wojna polsko-bolszewicka

Życie mieszkańców Izbicy w okresie międzywojennym

Początki mojej edukacji

Nowe doświadczenia życiowe

Dni jarmarczne

Symptomy zbliżającej się wojny

Najazd Krasnej Armii

Początki okupacji hitlerowskiej

Wojna niemiecko-sowiecka

Wysiedlenia ludności na Zamojszczyźnie

Po inwazji hitlerowskiej na Wschód

Powstawanie organizacji konspiracyjnych

Kłusownictwo

Działalność organów SS – gestapo – żandarmeria

Wzmożona eksterminacja ludności żydowskiej

Handel szmuglerski

Życie szkolne w okupacyjnej Izbicy

Ostateczna likwidacja izbickich Żydów

Rok szkolny 1943/44

Represje okupanta

Akcje odwetowe

Partyzanci sowieccy

Koncentracja oddziałów partyzanckich

Ostatnie dni okupacji hitlerowskiej

 

Część druga: Odszedł „Gut” – przyszedł „Haroszy”. Lata 1944–1946

Nowa rzeczywistość 1944 roku

Dojazdy do gimnazjum w Krasnymstawie

Samorządowe Gimnazjum w Tarnogórze

Nowe życie polityczne

Niewypały i broń pozostawiona po wojnie

Jednostka wojskowa na terenie Izbicy–Tarnogóry

Ucieczka z armii Berlinga

Gospodarka „wyswobodzicieli” – transporty na wschód

Dalsze sukcesy Krasnej Armii

Akcje propagandowe nowej władzy

Nowe życie Izbicy

Gimnazjum ogólnokształcące – rok 1945

Powrotny przemarsz Krasnej Armii

NKWD-UB

Utrwalanie się władzy ludowej – referendum

Odbudowa powojenna

Dalsze przemiany w życiu codziennym

 

Aneks

Zabudowa Izbicy pod koniec lat 30. XX w.

więcej o książce
zwiń
Polecane

Zbiór opowiadań, których motywem przewodnim jest emigracja i związane z nią dylematy życiowe bohaterów.

Felietony i eseje o jagiellońskim duchu miasta Lublina

Wspomnienia z posługi duszpasterskiej wśród deportowanych do Kazachstanu.

Książka o dojrzewaniu do ojcostwa