NORBERTINUM.PL - wydawnictwo, księgarnia, drukarnia

Paweł Czuba , Jan Wojtal

Nie stali z bronią u nogi. W krasnostawskim obwodzie 1863-1946

Wydanie: pierwsze
Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 1998
Objętość: 422 s. + 48 s. fot.
Format: 145 x 205 mm
Oprawa: miękka klejona
ISBN: 83-86837-34-9
Status: Nakład wyczerpany

Projekt okładki: Agata Pieńkowska

Przywoływane raz po raz określenie „monografia” oddaje ściśle charakter tej publikacji; ukazuje ona bowiem dzieje ruchu ludowego Krasnostawszczyzny od jego zaczątków w okresie Powstania Styczniowego, poprzez czasy krytalizacji i umacniania się struktur organizacyjnych ruchu w dwudziestoleciu międzywojennym, podziemną działalność ludowców w czasie drugiej wojny światowej, aż po naznaczony goryczą i cierpieniem okres komunistycznych rządów, przybierających jak na ironię przydomek „ludowe”. Pomimo iż praca ta traktuje głównie o działalności ruchu ludowego na terenie ziemi krasnostawskiej, wykracza niekiedy poza ten obszar, traktując o związkach tego ruchu z sąsiednimi powiatami, szczególnie z ziemią zamojską. Kartę w dziejach organizacji konspiracyjnych powiatu krasnostawskiego.

[...] W opracowaniu książki Autorzy oparli sie na bogatym materiale dokumentacyjnym, pochodzącym zarówno ze źródeł już opublikowanych, jak i z własnych kwerend w archiwach państwowych i prywatnych. Zebrali tez relacje ludzie bezpośrednio uczestniczących w opisywanych wydarzeniach. Nie bez znaczenia były również przeżycia i przemyślenia samych autorów, aczkolwiek dla zachowania dokumentacyjnego, historycznego charakteru pracy nie przybrały one znamion osobistych wspomnień.

Na uwagę zasługuje również możliwie pełne ukazanie idei „Polski Ludowej”, przyświecającej członkom ruchu ludowego od chwili jego powstania do roku 1944, jakże jednak odmiennej od tak samo nazywanej koncepcji komunistycznego ustroju Polski powojennej. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, iż praca powstawała w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, a zatem w okresie podporządkowania idei ruchu ludowego władzy komunistycznej. Takie więc podkreślenie odrębności miało swoje znaczenie wówczas, a i obecnie uświadamia ogromną przepaść założeń komunizmu i omawianego ruchu. Dla ludowców bowiem termin „Polska Ludowa” stanowił synonim państwa sprawiedliwego, którego rządy, oprate na podziale adekwatnym do układu sił w społeczeństwie, uwzględniają potrzeby jednej z najliczniejszych grup społecznych, spychanej w ciągu dziejów na margines życia państwowego – ludności wsi. Jakże często władze komunistyczne wykorzystywały w swej demagogii pojęcie „ludowy”, opatrując nim dążenia przeciwne prawdziwej demokracji i poszanowaniu praw obywatelskich.

Czas zbierania i opracowywania materiałów do książki odbił sie również na rodzaju wykorzystywanych dokumentów. Wiele z obecnie dostepnych zasobów archiwalnych, tak bardzo przecież zmieniających oblicze historii najnowszej, było w owym czasie zupełnie nieosiągalne. Wynika stąd potrzeba dopełnienia obrazu nakreślonego przez Pawła Czubę i Jana Wojtala o nowe fakty, skazane wcześniej na zapomnienie.

fragm. wstępu Od Wydawcy

Książkę dotowali:

Ministerstwo Kultury i Sztuki • Najwyższa Izba Kontroli • Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa • Urząd Wojewódzki w Chełmie • Urząd Wojewódzki w Zamościu • Urząd Miasta Krasnystaw • Urząd Gminy Krasnystaw • Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Krasnymstawie • „Cersanit – Krasnystaw” SA

Spis treści

Od Wydawcy

Słowo wstępne

I. Tradycje walki o wyzwolenie narodowe i społeczne

II. Pierwsze dni wojny

III. W konspiracji

1. „Roch”

2. Bataliony Chłopskie

3. Ludowy Związek Kobiet

IV. Ruch ludowy a inne organizacje konspiracyjne

1. Stosunki ze Związkiem Walki Zbrojnej – Armią Krajową

2. Współpraca z Gwardią Ludową i Armią Ludową

V. Działalność wydawnicza, oświatowa i kulturalna

1. Prasa konspiracyjna

a) „Chłopski Znak”

b) „Zielona Kadra” i „Wyzwolenie”

c) „Wieś Tworząca”

d) „Kukułka”

e) „Hejnał”

f) „Ziarno”

2. Kolportaż

3. W trosce o oświatę

VI. Kształcenie żołnierzy

1. Szkolenie żołnierzy szeregowych. Kursy podoficerskie

2. Kursy samochodowe

3. Szkoły Podchorążych

a) Szkoła Podchorążych BCh

b) Szkoły Podchorążych organizowane przez AK

Szkoła Podchorążych 1. rejonu

Szkoła Podchorążych 2. rejonu

Szkoła Podchorążych 3. rejonu

Szkoła Podchorążych 4. rejonu

VII. Działaność bojowa Batalionów Chłopskich

1. Zdobywanie bronii i amunicji

2. Działaność ludowych sądów podziemnych

a) „Zmiękczanie” urzędników w Ksawerówce

b) „Nagroda” za przynależność do Herrenvolku

c) Zamach na Żernickiego

d) Kara za zdradę

3. Akcje na urzędy gminne

a) Akcja na Urząd Gminny w Rybczewicach

b) Akcja na Urząd Gminny i mleczarnię w Fajsławicach

c) Wypad na Urząd Gminny w Żółkiewce

d) Akcje na inne urzędy gminne

4. W walce o zaopatrzenie, lasy i zachowanie potencjału gospodarczego

a) Akcje na banki w Krasnymstawie

b) Ochrona lasów

c) Akcje na majątki ziemskie (Leigenschafty)

d) Walki o inwentarz żywy

W żabieńskim lesie

W Łopienniku Dolnym

5. Uwalnianie więźniów

a) Akcja na więzienie w Krasnymstawie

b) Walki o „Korwina”

Zasadzka pod Borówkiem

Akcja pod Białką

Akcja na areszt w Żółkiewce

c) Bitwa pod Piotrkówkiem

d) Wykradzenie rannych ze szpitala w Krasnymstawie

6. Dezorganizacja komunikacji i łączności wroga

7. Współdziałanie z pratyzantami radzieckimi

VIII. Działaność Ludowego Związku Kobiet

IX. W ścisłej więzi z Zamojszczyzną

X. Obwód 14. w oczach centralnych władz „Rocha”

XI. Ostatnie dni okupacji i wyzwolenie

Zakończenie

Aneksy

I. Struktura organizacyjna i obsada personalna Okręgu IV (województwo lubelskie) i Podokręgu IV b

II. Rejony i ich dowódcy w ostatnich miesiącach okupacji

III. Placówki obwodu 14. i ich dowódcy pod koniec okupacji

IV. Plutony i ich dowódcy

V. Wykaz elewów Leśnej Szkoły Podchorążych Piechoty BCh

VI. „Wytyczne dla gminnych i gromadzkich komisji gospodarczo-rolnych w chwili obecnej”

VII. Zarządzanie w sprawie pomocy materialnej

VIII. Zarządzanie w sprawie gospodarowania w gminach

Noty o Autorach

Bibliografia

Wykaz skrótów

Spis ilustracji

Indeks osób

Indeks nazw geograficznych

więcej o książce

zwiń

biuletyn