Krajobraz niewoli. Wspomnienia z Kazachstanu
  • Wydanie: pierwsze
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2005
  • Objętość: 127 s. + 8 s. fot. cz.b.
  • Format: 145 x 205 mm
  • Oprawa: miękka klejona
  • ISBN: 83-7222-235-5
  • ISSN: 1508-7956
  • SERIA: Z Nieludzkiej Ziemi
  • Cena zbytu: 30.00 PLN
  • Cena promocyjna: 20.00 PLN
  • Status: Książka dostępna

Seria: „Z Nieludzkiej Ziemi”, tom VII

 

Wstępem i przypisami opatrzył Zygmunt Piotr Mańkowski

 

Dwugłos rodzeństwa, które w młodości doświadczyło losu zesłańców do Kazachstanu. 13 kwietnia 1940 r. zostali wraz z matką zmuszeni przez władze sowieckie do opuszczenia ich rodzinnego miasta, Sokala, i deportowani w głąb ZSRR. Jako rodzina oficera Wojska Polskiego, ukrywającego się w Warszawie po ucieczce z oflagu, przeżyli gehennę zsyłki Polaków zamieszkałych na terenach Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej. W relacjach Wandy i Witolda Smereczańskich uderza wyczulenie na specyfikę miejsc i ludzi – zesłańczego otoczenia. Świadectwo codziennego, heroicznego trudu przetrwania uzupełnione zostało cennymi obserwacjami zarówno obyczajów i zachowań miejscowej ludności, jak i przyrody w dużym stopniu współdecydującej o losie deportowanych.

 

„13 kwietnia, po północy, obudziło nas głośne dobijanie się do drzwi. Do pokoju wszedł oficer radziecki z dwoma żołnierzami, kazał nam się szybko ubierać i zabrać rzeczy, bo już czekała na nas furmanka. Od razu zrozumiałam, co nas czeka – dwa miesiące wcześniej, w lutym, z okolicznych wiosek wywieziono bardzo wiele rodzin chłopskich, osadników, żołnierzy z czasów I wojny światowej”.

Deportacja z 13 kwietnia 1940 r., której uległa rodzina Smereczańskich z Sokala nad Bugiem, stanowiła, rzeczywiście, już drugą falę deportacji Polaków w głąb ZSRR z zajętych we wrześniu 1939 r. przez Armię Czerwoną Kresów Wschodnich, anektowanych przez władze ZSRR 1 listopada 1939 roku. Wtedy pozbawiono Polaków obywatelstwa polskiego, a narzucono radzieckie. [...]

Losy rodziny Smereczańskich stanowią [...] poznawczą cząstkę dramatu tamtego pokolenia. Ich pogodne, beztroskie życie brutalnie przerwała wojna. Odejście na wojnę ojca i utrata kontaktu z nim, wejście obcych wojsk, a wraz z nimi wyzywające zachowanie nowej administracji i policji, drwiny i wyzwiska, zagrożenie, boleść, przejmujący strach i wreszcie wywłaszczenie – wszystko to stało się ich udziałem. Przybyły prokurator sowiecki zajął ich dom z całym mieszczącym się tam dobytkiem. [...]

Losy matki i rodzeństwa Smereczańskich budzą dziś głęboki podziw. Wychowani w dostatku i dobrobycie, nieprzygotowani do fizycznej pracy i przeciwstawiania się niedogodnościom życia wykazali odporność fizyczną i psychiczną, zaradność i inwencję; byli heroiczni. Pozostawiają po sobie zapis przeżyć godny trwałej, narodowej pamięci.

 

Zygmunt Piotr Mańkowski, fragmenty Wstępu

 

Wydano przy pomocy finansowej Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

 

Spis treści

 

Wstęp (Zygmunt Piotr Mańkowski)

Wanda Lidia Smereczańska-Zienkiewicz: Kazachstan 1940-1948

Witold Jan Smereczański: Spotkania z kazachstańską przyrodą

więcej o książce
zwiń
Polecane

Zbiór opowiadań, których motywem przewodnim jest emigracja i związane z nią dylematy życiowe bohaterów.

Wspomnienia z posługi duszpasterskiej wśród deportowanych do Kazachstanu.

Książka o dojrzewaniu do ojcostwa

Felietony i eseje o jagiellońskim duchu miasta Lublina