NORBERTINUM.PL - wydawnictwo, księgarnia, drukarnia

Michał Nowakowski

W stronę socjologii roweru

Wydanie: pierwsze
Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2021
Objętość: 152 s.
Format: 165 x 235 mm
Oprawa: miękka klejona
ISBN: 978-83-7222-748-5
Status: Książka niedostępna w Norbertinum

Projekt okładki: Agnieszka Herman

Recenzent naukowy: dr hab. n. o zdr. Magdalena Florek-Łuszczki, prof. Instytutu Medycyny Wsi

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

Wydział Filozofii i Socjologii

Obecny nie najlepszy stan środowiska naturalnego i zmiany klimatyczne będące następstwem emisji zanieczyszczeń chęmicznych, ale także oddziaływania niekorzystnych czynników fizycznych i biologicznych, skłaniają do podejmowania działań naprawczych. Ich inicjatorami są zarówno instytucje publiczne, którym przypisane są konkretne zadania w tym zakresie, organizacje społeczne o charakterze proekologicznym, ale także jednostki, które starają się eliminować z własnego codziennego życia to, co szkodzi im i środowisku naturalnemu. Jedną z form działalności służącą środowisku, a przez to i społeczeństwu, jest przemieszczanie się rowerem jako alternatywy dla pojazdów spalinowych.

Dr Michał Nowakowski w swojej monografii postanowił ukazać w sposób wielowymiarowy zjawisko jazdy rowerem jako ważnej formy przemieszczania się ludzi w warunkach ruchu miejskiego. Ze względu na charakter przygotowanej publikacji ważne miejsce w jego rozważaniach zajmuje kontekst społeczny i zdrowotny jazdy rowerem oraz motywacja „dojeżdżających rowerem” do korzystania z tej formy mobilności przestrzennej. Autor w swoim opracowaniu odwołuje się też do swoich osobistych doświadczeń w tym zakresie.

dr hab. n. o zdr. Magdalena Florek-Łuszczki, prof. Instytutu Medycyny Wsi, fragment recenzji nauk.

Wybór tematyki pracy wynika głównie z szeregu obserwacji poczynionych przeze mnie jako rowerzysty. Co więcej, część tych obserwacji dotyczy nie tylko świata zewnętrznego, innych ludzi, infrastruktury miejskiej, ale również siebie samego oraz interakcji pomiędzy mną a innymi ludźmi oraz przedmiotami. Ta wstępna obserwacja uczestnicząca, ale również wcześniej nieplanowana „autoetnografia/autosocjologia” (Sałustowicz) stały się przyczyną napisania tej pracy. Podobnie patrzy na swoją aktywność badawczą Peter Cox. Wspominając początki badań na temat jazdy na rowerze, zwrócił uwagę na rolę własnych przeżyć. We wstępie do książki „Cycling. A sociology of vélomobility” pisze tak: „Ta książka jest produktem zarówno biografii, jak i intelektualnej ciekawości. Przez lata jeździłem na rowerach dla zabawy i w praktycznych celach transportowych, zanim świadomie uznałem te przyziemne (dla mnie) czynności za potencjalny przedmiot studiów akademickich. Kiedy jednak zacząłem myśleć o jeździe rowerem przez pryzmat »wyobraźni socjologicznej«, by użyć słów C. Wright Millsa, zacząłem sobie uświadamiać, jak taka prosta praktyka wykracza poza »lokalne środowiska jednostki i obszar jego życia wewnętrznego«. Te bezpośrednie doświadczenia jazdy na rowerze łączą rowerzystę z mnóstwem obrazów, tożsamości, idei, zasad i praktyk z miejsc i czasów wykraczających poza jego indywidualne doświadczenie. Dla Millsa jest to esencja socjologii: łączenie poszczególnych biografii z większymi kontekstami społecznymi i historycznymi. Prosta czynność, ograniczona przestrzennie i czasowo, zostaje uwikłana w zbiorowe działania i tożsamości innych obecnych i odległych, powiązana z historiami, technologiami i środowiskami nie będącymi jej wytworami” (Cox).

Jazda na rowerze może wydawać się wielu tematem niszowym, mało istotnym społecznie. Rowery są również mało popularnym tematem dla akademików (a nawet wywołującym znaczący, pobłażliwy uśmiech). Badania wskazują jednak, że ekonomiczne, zdrowotne i społeczne korzyści z dużego udziału przemieszczających się ludzi na rowerach są ogromne (Walker)⁠. W pewnym sensie o istotności problemu świadczy waga, jaką ludzie przywiązują do samochodu i infrastruktury drogowej, jak emocjonalnie podchodzą do zagadnienia codziennej mobilności. Dominacja indywidualnego transportu samochodowego w miastach jest dużym problemem, rodzącym szereg negatywnych konsekwencji, jednak racjonalne rozwiązania nie są brane przez nich pod uwagę jako poważne i realistyczne, ponieważ zastany porządek na drogach uznają za normalny, naturalny, a przez to w pewnym sensie przezroczysty – mamy tu do czynienia z „obiektywizacją” realiów miasta samochodów. Jak pisze socjolog Marek Krajewski – orędownik dowartościowania przedmiotów w socjologii - „Kreowanie obiektów materialnych jest nie tylko podstawowym sposobem, w jaki się autodefiniujemy, ale funduje też twarde ramy naszych myśli i działań, konstruuje gramatykę i etykę rzeczywistości”. Postrzeganie dominacji samochodów jako stanu naturalnego, domyślnego jest efektem przystosowania infrastruktury miast do możliwie wygodnego przemieszczania się własnym samochodem i w takiej sytuacji nic dziwnego, że pojawienie się większej liczby rowerzystów na szosach i chodnikach, domaganie się przez rowerzystów większej ilości dróg dla rowerów i w konsekwencji ich budowanie, może być traktowane przez część opinii publicznej jako roszczeniowość, uzurpacja, może nawet chęć wywrócenia porządku społecznego.

Michał Nowakowski, fragment Wstępu

Spis treści

Wstęp

(Społeczna) historia roweru

Ewolucja roweru: od „drezyny” do „roweru bezpieczeństwa”

„Penny farthing”: społeczne konstruowanie roweru

Rowerowe szaleństwo

Emancypacyjny potencjał roweru

Złoty wiek roweru miejskiego

Pozbywanie się rowerów z miast – rower jako przeżytek

„Bike Boom” – próba rowerowej korekty

Rower w epoce postmodernizmu?

Klasy społeczne a jazda na rowerze

Rower jako środek transportu

Jaką część populacji stanowią „dojeżdżający rowerem”?

Kim jest rowerzysta miejski? – Przegląd badań

Dlaczego warto zachęcać ludzi do jazdy rowerem?

Jazda na rowerze jako działanie/praktyka

O teorii praktyk społecznych

Teoria praktyk społecznych w badaniach nad jazdą rowerem

Materiały: fizyczny wymiar dojeżdżania rowerem

Znaczenia: sensy nadawane praktyce dojeżdżania rowerem

Kompetencje: jazda rowerem jako pakiet uświadamianych i nieuświadamianych umiejętności

Rower jako przedmiot

Jazda na rowerze jako praktyka cielesna

Zakończenie

Bibliografia

więcej o książce

zwiń

biuletyn