Stanisław Buczyński

(1912-1982)

Stanisław Buczyński to jeden z najwybitniejszych współczesnych pisarzy ludowych. Urodził się 23 lipca 1912 roku w Ulatowie-Borzuchach, gmina Krzynowłoga Wielka, powiat Przasnyrz. Pochodził z ubogiej rodziny chłopskiej, mieszkającej początkowo w Ulatowie-Borzuchach, od jesieni 1920 roku we wsi Wielkie Tarpno pod Grudziądzem, a od wiosny 1921 roku w Jankowicach w powiecie grudziądzkim.

Wykształcenia nie zyskał zbyt dużego. Ukończył tylko cztery oddziały szkoły powszechnej w Tuszewie i Jankowicach. W 1930 roku uczęszczał przez kilka  miesięcy do szkoły handlowej w Grudziądzu. Dalszą wiedzę zdobywał dzięki intensywnemu samokształceniu.

Od około 1929 roku działał w ruchu ludowym i współpracował z prasą ludową. Był członkiem Stronnictwa Ludowego. Dwukrotnie więziony za organizowanie strajków ludowych.

Wiersze pisał od 14. roku życia. Debiutował na łamach „Gazety Grudziądzkiej” w 1929 roku wierszem Z Nowym Rokiem (utworu nie podpisano nazwiskiem poety). W roku 1939 pracował jako redaktor odpowiedzialny w  grudziądzkim „Gońcu Nadwiślańskim”.

Przed wojną jego utwory zamieszczały: „Codzienny Goniec Ludowy”, „Demokrata”, „Gazeta Grudziądzka” (oraz jej dodatki: „Gość Świąteczny”, „Przyjaciel Młodzieży”), „Goniec Nadwiślański”, „Obrona Ludu” (oraz jej dodatki: „Niedziela”, „Pochodnia”), „Społem”, „Wieś – Jej Pieśń” i „Zielony Sztandar”.

Po wybuchu wojny ukrywał się w Kotorowie, gmina Werbkowice. Mieszkał w Hrubieszowie. Do Kotorowa wrócił w 1968 roku.

Po wojnie swoje wiersze publikował m.in. w czasopismach: „Biuletyn Informacyjny STL”, „Chłopska Droga”, „Dziennik Lubelski”, „Glos Młodzieży Wiejskiej”, „Gromada – Rolnik Polski”, „Kamena”, „Kurier Lubelski”, „Nasza Wieś”, „Polska Ludowa”, „Przewodnik Katolicki”, „Przyjaciółka”, „Rolnik”, „Sztandar Ludu”, „Twórczość Ludowa”, „Tygodnik Kulturalny”, „Tygodnik Zamojski”, „Wieści”, „Zielony Sztandar” i „Zorza”.

Jego twórczość literacka obejmuje ponad 1000 utworów publikowanych w prasie, zbiorach poezji oraz almanachach i antologiach poezji ludowej. Za życia ukazały się tomiki: Maki (1963), Dzień walki (1968) i Wszystko, co we mnie, jest z pola (1981). Po śmierci Buczyńskiego Stowarzyszenie Twórców Ludowych wydało tomiki Z moich dni (1987) i Ptaszęca orkiestra (1987). Edytorskim zwieńczeniem twórczości poety jest dwutomowy zbiór Na drodze dróg, opracowany przez Donata Niewiadomskiego, a wydany w 1993 roku. Utwory Stefana Buczyńskiego zamieszczono m.in. w Antologii poezji ludowej 1830-1980, Antologii współczesnej poezji ludowej (Warszawa 1987, 1972) oraz w antologiach: Całe bogactwo domu (Lublin 1986), Wiersze proste jak życie (Lublin 1966), Chłopski znak (Lublin 1986), Nasz chleb powszedni (Lublin 1983), Nad ołtarzem pól (Lublin 1986), Złote ziarna (Lublin 1985, 1987), Pogłosy ziemi (Warszawa 1971, 1972), Wołanie z ziemi (Lublin 1991).

Wielokrotny laureat Konkursu im. Jana Pocka. W latach 1972, 1977, 1979  zajął 1. miejsce, a w latach 1974, 1978, 1980 przyznano mu miejsce 3. W roku 1975 został wyróżniony. W 1981 przyznano mu nagrodę specjalną Konkursu im. Jana Pocka za Treny. Otrzymał ponadto pierwsze miejsce w Ogólnopolskim Turnieju Jednego Wiersza (Gardzienice 1981). Uhonorowano go Nagrodą Artystyczną im. J. Pocka, przyznaną przez „Chłopską Drogę” (1974) i pośmiertnie Nagrodą im. J. Czechowicza, za tomik Wszystko, co we mnie, jest z pola (1984).

W 1986 roku wybito medal pamiątkowy „Stanisław Buczyński – poeta Ziemi Hrubieszowskiej. Towarzystwo Regionalne Hrubieszowskie”. Od 1987 roku w dwuletnich cyklach przez Zamojski Dom Kultury oraz Stowarzyszenie Twórców Ludowych Oddział w Zamościu organizowany był Konkurs Poetycki im. Stanisława Buczyńskiego. W 2011 roku odbyła się jego XIII edycja.

Poeta zmarł 23 lutego 1982 w Kotorowie, jest pochowany na cmentarzu w Hostynnem (gm. Werbkowice).

Za swoją działalność został odznaczony m.in.: Złotym Krzyżem Zasługi (1969), odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (1969), Medalem 30-lecia PRL (1974), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1978), Nagrodą Województwa Zamojskiego III stopnia (1979). W 1976 przyznano mu Honorowe Członkostwo Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

[biogram na podstawie: Poeta z Kotorowa, biblioteka.zamosc.pl]